هيچ ترس و خود نگه‌دارى ، ابلاغ كند كه اگر به اين صورت ابلاغ نكند رسالت پروردگارش را نرسانده « 1 » و يا آيه خطاب به حضرت مىگويد : آنچه بر تو نازل شد بدون ترس از هيچ‌كس ، برسان و اگر با ترس تبليغ كنى گويى كه تمام رسالت پروردگارت را نرسانده‌اى . « 2 » ابن انبارى مىگويد : پيامبر برخى از آيات قرآن را در زمانى كه در مكه بود ، آشكارا ابلاغ كرد و برخى را به خاطر ترس از هجوم مشركان به يارانشان پنهان كرد ولى پس از آنكه خداوند ، اسلام را با مؤمنان عزيز كرد به حضرت دستور داد هر چه بر تو نازل شده ، آشكار كن . « 3 » اين اقوال و نظاير آن چيزى جز استنباطها و به عبارت درست‌تر استحسانهاى اين افراد نيست و شواهدى نداشته با دشوارهاى جدى روبروست . به طور نمونه آنچه كه ابن انبارى مىگويد با متن آيه ناسازگار است چون در شرايطى كه پس از فتح مكه و يا فتوحات ديگر ، اسلام عزيز شده و گسترش يافته ابلاغ پيامهايى كه پنهان مانده‌اند ، نياز به تهديد و تضمين ندارد ، نيازى به اين نيست كه خداوند بفرمايد : وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ ؛ « اگر انجام ندهى رسالت خدا را انجام نداده‌اى » و چنين ضمانت كند : وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ ؛ « خداوند تو را از گزند مردم حفظ مىكند » از سوى ديگر توطئه مشركان براى قتل حضرت در ليلة المبيت در مكه صورت گرفت ، بنابراين حضرت ، بر خود نترسيده و ابلاغ پيام خدا را پنهان نكرده است ، و باز بايد پس از نزول اين آيه آياتى در همين سوره يا سوره توبه كه پس از اين سوره نازل شده ، به چشم خورد كه درباره مشركان باشد آن هم با سبك و سياقى كه احتمال نزول آنها در اوايل بعثت معقول بوده ولى ابلاغ آنها به تأخير افتاده باشد تا در اين آيه حكم به ابلاغ آن شود .

--> ( 1 ) . ابن قتيبه ، كتاب المسائل و الاجوبة ، ص 222 ( 2 ) . تفسير بغوى ، ج 2 ، ص 52 و نيز ، ر . ك : تفسير نسفى ، ج 1 ، ص 293 ؛ واحدى نيشابورى ، الوسيط ، ج 2 ، ص 208 ؛ ابن عطيه ، المحرر الوجيز ، ج 1 ، ص 214 ؛ مفاتيح الغيب ، ج 12 ، ص 48 ، ابن قتيبه ، كتاب المسائل و الاجوبة ، ص 222 ( 3 ) . به نقل از : الوسيط ، ج 2 ، ص 208 ؛ المحرر الوجيز ، ج 1 ، ص 214 ؛ مفاتيح الغيب ، ج 12 ، ص 48 .